Helidonia (Chelidonia)

Το Μονοπάτι Χελιδονιά είναι μια σύντομη κυκλική διαδρομή περίπου 1,4 χιλιομέτρων στο χαμηλότερο βόρειο άκρο της περιοχής του Μαχαιρά, ανάμεσα στον Λυθροδόντα και τις Καπέδες. Η ανάβαση και η κατάβαση είναι γύρω στα 43 μέτρα, με το υψόμετρο να κινείται μεταξύ 548 και 572 μέτρων, οπότε η κόπωση είναι ελάχιστη: πρόκειται για μια βόλτα μισής ώρας και όχι για ορεινή εξόρμηση. Το ενδιαφέρον της βρίσκεται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε αυτό από το οποίο περνά και όχι στα μεγέθη της.

Και αυτό είναι ένα χωριό-φάντασμα. Η Χελιδονιά — το όνομα προέρχεται από το χελιδόνι — ήταν ένας οικισμός στον ποταμό Γιαλιά, με καταγωγή που τοποθετείται γύρω στον 13ο αιώνα, του οποίου οι κάτοικοι ζούσαν από τη γεωργία και από την επεξεργασία χαλκού στον διπλανό λόφο. Το 1840 μια επιδημία τον ερήμωσε μέσα σε λίγες μέρες· οι ελάχιστες οικογένειες που επέζησαν μετακινήθηκαν στην Όρα και στις Καπέδες, ενώ τα ξύλα των στεγών πάρθηκαν από κατοίκους γειτονικών χωριών. Σήμερα σώζονται πέτρινοι τοίχοι από ποταμίσια πέτρα και μια εκκλησία με όρθιους ακόμη τοίχους.

Ο κύκλος είναι εύκολος για σχεδόν όλους και αρκετά σύντομος ώστε να συνδυαστεί με κάτι μεγαλύτερο, όμως αξίζει αργό βήμα. Το σταθερό νερό του Γιαλιά είναι ο λόγος που στήθηκε εδώ χωριό, και τα ερείπια διαβάζονται καλύτερα αφού προσέξεις το ρέμα, την πέτρα και τη γειτνίαση με τον λόφο του χαλκού.